Jak czytać wyniki z domowego ciśnieniomierza i kiedy reagować?

Mierzenie ciśnienia w domu to bardzo pomocny element dbania o Twoje serce i naczynia krwionośne. Regularnie sprawdzając ciśnienie, możesz wcześnie zauważyć nieprawidłowości, takie jak nadciśnienie czy niedociśnienie. Takie problemy mogą prowadzić do poważnych kłopotów ze zdrowiem. Jeśli chcesz, aby Twoje wyniki były wiarygodne i stanowiły dobrą informację dla Ciebie i Twojego lekarza, musisz prawidłowo wykonać pomiar i dobrze odczytać, co pokazuje urządzenie.

Co oznaczają wartości na ciśnieniomierzu?

Zawsze, kiedy mierzysz ciśnienie, zobaczysz dwie ważne liczby i puls, inaczej nazywany tętnem.

• Ciśnienie skurczowe (SYS) – to pierwsza, wyższa wartość. Mówi Ci, z jaką siłą Twoje serce pompuje krew do aorty, kiedy się kurczy. Właśnie wtedy ciśnienie w tętnicach jest najwyższe.
• Ciśnienie rozkurczowe (DIA) – to druga, niższa wartość. Pokazuje, jakie jest ciśnienie krwi w tętnicach, gdy serce odpoczywa między uderzeniami i napełnia się krwią. W tym momencie ciśnienie osiąga swoją najniższą wartość.
• Puls (PUL/PULSE) – to liczba uderzeń Twojego serca na minutę.

Ciśnienie krwi mierzymy w milimetrach słupa rtęci (mmHg).

Jak dobrze mierzyć ciśnienie krwi w domu?

Żeby Twoje domowe pomiary ciśnienia były wiarygodne, musisz pamiętać o kilku ważnych zasadach. Twoje ciśnienie zmienia się w ciągu dnia. Wpływają na to różne rzeczy: aktywność fizyczna, stres, używki czy po prostu pora dnia.

Przygotowanie do pomiaru

• Odpoczynek: Przed pomiarem odpocznij przez co najmniej 5-15 minut w cichym i spokojnym miejscu. Nie mierz ciśnienia zaraz po posiłku, ćwiczeniach, kąpieli, wypiciu kawy czy alkoholu, ani po paleniu papierosów – w takich sytuacjach poczekaj przynajmniej 30 minut.
• Pozycja ciała: Usiądź wygodnie na krześle, oprzyj plecy, a stopy połóż płasko na podłodze. Nie krzyżuj nóg. Ramię, na którym mierzysz ciśnienie, oprzyj na stabilnym podłożu (np. stole) tak, żeby było na wysokości Twojego serca.
• Mankiet: Załóż mankiet ciśnieniomierza bezpośrednio na skórę, jakieś 1-2 cm nad zgięciem łokcia. Przewód powietrza ma być po wewnętrznej stronie przedramienia. Mankiet musi dobrze pasować do obwodu Twojego ramienia.
• Cisza: Podczas pomiaru bądź cicho i nie rozmawiaj.

Wykonanie pomiaru

1. Włącz ciśnieniomierz i zacznij mierzyć ciśnienie zgodnie z instrukcją obsługi urządzenia.
2. Zrób dwa lub trzy pomiary w odstępie 1-2 minut i wyciągnij średnią.
3. Przez kilka pierwszych pomiarów mierz ciśnienie na obu rękach. Potem kontynuuj na tej ręce, na której wyniki były wyższe.
4. Mierz ciśnienie regularnie, najlepiej zawsze o tej samej porze dnia (na przykład rano i wieczorem, przed przyjęciem leków).
5. Zawsze zapisuj wyniki w specjalnym dzienniczku.

Do mierzenia ciśnienia w domu polecamy ciśnieniomierze naramienne automatyczne. Są one proste w obsłudze i pokazują wiarygodne wyniki. Wybierz urządzenie, które zostało zwalidowane klinicznie.

Klasyfikacja wyników ciśnienia tętniczego – normy dla dorosłych

Żeby dobrze zinterpretować wyniki z ciśnieniomierza, musisz znać obowiązujące normy. Pamiętaj, wartości ciśnienia mogą być różne w zależności od Twojego wieku, płci i stanu zdrowia. Poniżej znajdziesz ogólny podział dla dorosłych:

• Ciśnienie optymalne: Poniżej 120/80 mmHg.
• Ciśnienie prawidłowe: 120-129 mmHg skurczowe i/lub 80-84 mmHg rozkurczowe.
• Ciśnienie wysokie prawidłowe: 130-139 mmHg skurczowe i/lub 85-89 mmHg rozkurczowe.

Nadciśnienie tętnicze (≥140/90 mmHg)

Mówimy o nadciśnieniu tętniczym, kiedy wartości ciśnienia skurczowego są równe lub wyższe niż 140 mmHg i/lub rozkurczowego równe lub wyższe niż 90 mmHg. Jeśli w domu mierzysz średnie ciśnienie, które przekracza 135/85 mmHg, to też już jest nadciśnienie. Nadciśnienie dzieli się na kilka stopni:

• Nadciśnienie 1. stopnia (łagodne): Ciśnienie skurczowe 140-159 mmHg i/lub rozkurczowe 90-99 mmHg.
• Nadciśnienie 2. stopnia (umiarkowane): Ciśnienie skurczowe 160-179 mmHg i/lub rozkurczowe 100-109 mmHg.
• Nadciśnienie 3. stopnia (ciężkie): Ciśnienie skurczowe ≥180 mmHg i/lub rozkurczowe ≥110 mmHg.
• Izolowane nadciśnienie skurczowe: Ciśnienie skurczowe ≥140 mmHg i rozkurczowe <90 mmHg.

Niskie ciśnienie tętnicze – hipotonia

O niskim ciśnieniu krwi (hipotonii) mówimy, kiedy wartość skurczowa spada poniżej 90 mmHg, a rozkurczowa poniżej 60 mmHg. Chociaż często jest ono mniej niebezpieczne niż nadciśnienie, nie lekceważ go, szczególnie gdy masz niepokojące objawy.

Kiedy reagować na wyniki z domowego ciśnieniomierza?

Regularne mierzenie ciśnienia w domu ma na celu kontrolę i umiejętne reagowanie na to, co odbiega od normy. Pamiętaj, że jednorazowy, niepokojący wynik nie zawsze oznacza poważną chorobę. Ale jeśli nieprawidłowości się powtarzają, musisz porozmawiać z lekarzem.

Kiedy zgłosić się do lekarza, jeśli masz podwyższone ciśnienie?

• Wysokie prawidłowe ciśnienie: Jeśli regularnie obserwujesz wartości w zakresie 130-139/85-89 mmHg, zwróć na to uwagę i porozmawiaj z lekarzem. Zwłaszcza, jeśli masz inne czynniki ryzyka chorób sercowo-naczyniowych.
• Nadciśnienie 1. stopnia: Jeśli Twoje domowe pomiary konsekwentnie wskazują na wartości 135-159/85-99 mmHg, musisz iść do lekarza, żeby zdiagnozować problem i ewentualnie zacząć leczenie.
• Nadciśnienie 2. i 3. stopnia: Wartości równe lub wyższe niż 160/100 mmHg oznaczają, że koniecznie musisz szybko skonsultować się z lekarzem. Nadciśnienie 3. stopnia (≥180/≥110 mmHg) oznacza, że powinieneś trafić do szpitala.
• Przełom nadciśnieniowy: To nagły i duży wzrost ciśnienia krwi (zazwyczaj powyżej 180/120 mmHg) z towarzyszącymi objawami uszkodzenia narządów, takimi jak silny ból głowy, zaburzenia widzenia, duszność, ból w klatce piersiowej. W takiej sytuacji natychmiast wezwij pogotowie.

Kiedy reagować na niskie ciśnienie?

Niskie ciśnienie krwi (poniżej 90/60 mmHg) zwykle nie martwi, jeśli nie odczuwasz żadnych objawów. Ale jeśli pojawią się dolegliwości, takie jak:

• Przewlekłe zmęczenie i osłabienie.
• Zawroty głowy, szczególnie przy zmianie pozycji (hipotonia ortostatyczna).
• Omdlenia lub mroczki przed oczami.
• Zimne dłonie i stopy.
• Uczucie braku powietrza, przyspieszone bicie serca.
• Ból w klatce piersiowej, duszność, objawy udaru (niedowład, bełkotliwa mowa, asymetria twarzy).

Jeśli te objawy wystąpią, zwłaszcza nagły spadek ciśnienia z utratą przytomności, wymaga to szybkiej wizyty u lekarza, a nawet wezwania pogotowia. Niskie ciśnienie bywa objawem odwodnienia, niewydolności serca, chorób tarczycy, cukrzycy lub skutkiem ubocznym niektórych leków.

Symbol arytmii na ciśnieniomierzu – kiedy reagować?

Wiele nowoczesnych ciśnieniomierzy domowych ma funkcję wykrywania nieregularnego bicia serca (arytmii). Pokazuje to specjalny symbol, często ikonka serca. Jeśli zobaczysz ten symbol, powinno Cię to zaniepokoić.

• Jeśli symbol arytmii pojawi się tylko od czasu do czasu, powtórz pomiar po kilku minutach odpoczynku.
• Jeśli wykrywasz nieregularne bicie serca wielokrotnie podczas kolejnych pomiarów, zgłoś to lekarzowi. Ciśnieniomierz nie zastąpi badania kardiologicznego, ale może być dobrym sygnałem ostrzegawczym.
• Dodatkowe objawy, które towarzyszą arytmii i wymagają, żebyś od razu poszedł do lekarza, to zawroty głowy i ucisk w klatce piersiowej.

Pamiętaj, że w przypadku arytmii wybieraj ciśnieniomierze, które są klinicznie zwalidowane do pomiarów u osób z nieregularnym rytmem serca.

Co wpływa na wyniki pomiaru ciśnienia – co zniekształca odczyt?

Nie tylko źle wykonany pomiar może zafałszować wyniki. Wiele innych rzeczy, zarówno z zewnątrz, jak i z Twojego organizmu, może wpływać na odczyty. Musisz o nich pamiętać.

• Stres i niepokój: „Syndrom białego fartucha” to zjawisko, kiedy ciśnienie rośnie w gabinecie lekarskim z powodu stresu. Podobnie, jeśli denerwujesz się w domu, Twój odczyt może skoczyć.
• Aktywność fizyczna i jedzenie: Wysiłek fizyczny, ciężki posiłek, kawa czy palenie papierosów mogą tymczasowo podnieść Ci ciśnienie.
• Leki: Niektóre leki mogą wpływać na ciśnienie krwi – zarówno je podnosić, jak i obniżać.
• Pora dnia: Twoje ciśnienie krwi naturalnie waha się w ciągu doby. Zwykle jest najniższe w nocy, a najwyższe rano i w ciągu dnia.
• Niewłaściwy sprzęt, w tym niezwalidowane lub źle dobrane termometry elektroniczne, może sprawić, że pomiary będą niedokładne. Ciśnieniomierze nadgarstkowe bywają mniej dokładne niż naramienne, zwłaszcza u osób starszych lub z chorobami naczyń krwionośnych.

Dzienniczek pomiarów i wizyty u lekarza – dlaczego są tak ważne?

Prowadzenie dzienniczka, w którym zapisujesz datę, godzinę, wartości ciśnienia skurczowego i rozkurczowego oraz puls, jest bardzo ważne, a wiele nowoczesnych telefonów oferuje aplikacje do monitorowania tych danych. Dzięki takim zapisom lekarz widzi, jak zmienia się Twoje ciśnienie, czy leczenie działa i jeśli trzeba – może je zmienić. Nigdy nie stawiaj sobie diagnozy ani nie zmieniaj leków tylko na podstawie własnych pomiarów. Zawsze rozmawiaj z lekarzem, bo tylko on może postawić diagnozę i ustalić, jak Cię leczyć.

FAQ – najczęściej zadawane pytania